Ngày 15/6, Tại TP.HCM, Bộ KH&CN tổ chức Tọa đàm “Vấn đề và giải pháp cho quỹ đầu tư mạo hiểm sử dụng ngân sách nhà nước”, nhằm lấy ý kiến về các vấn đề liên quan đến mô hình pháp lý thành lập, cơ chế hoạt động của Quỹ đầu tư mạo hiểm sử dụng ngân sách nhà nước phục vụ cho công tác xây dựng báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc triển khai Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia tại Việt Nam (Quỹ ĐTMHQG).

Tham dự Tọa đàm có PGS. TS. Vũ Hải Quân, Uỷ viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ KH&CN, Thứ trưởng Bộ KH&CN Hoàng Minh, cùng các các cơ quan quản lý nhà nước, trường đại học, viện nghiên cứu, các quỹ đầu tư và doanh nghiệp (DN).

Chương trình còn có sự đồng hành của Quỹ Ái Việt trong vai trò kết nối các thành phần của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (ĐMST), bao gồm các quỹ đầu tư, DN công nghệ, chuyên gia và tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp.

Phát biểu tại Tọa đàm, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh tầm quan trọng của ĐMST trong chiến lược phát triển kinh tế quốc gia. Trong quá trình xây dựng chính sách, Bộ đặc biệt quan tâm đến mô hình quỹ ĐTMHQG như một công cụ quan trọng để thúc đẩy KH&CN.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi, trong đó việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế là cần thiết.

Bộ trưởng nhấn mạnh quan điểm “phải học từ những người có kinh nghiệm”, đồng thời ghi nhận sự đóng góp ý kiến của các chuyên gia, nhà quản lý quỹ trong và ngoài nước.

Bộ trưởng cho rằng các chia sẻ thực tiễn sẽ là cơ sở quan trọng để Bộ KH&CN nghiên cứu, hoàn thiện mô hình quỹ ĐTMHQG phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Đồng thời, Bộ trưởng cũng khẳng định tinh thần của cơ quan quản lý là lắng nghe, tiếp thu và sớm đưa ra các giải pháp trong thời gian tới.

Thứ trưởng Hoàng Minh cho biết Quỹ ĐTMHQG tập trung vào các DN khởi nghiệp ĐMST trong lĩnh vực công nghệ, không dàn trải như các hình thức đầu tư thông thường. Quỹ được định hướng đánh giá hiệu quả theo chu kỳ dài hạn, thay vì theo từng thương vụ riêng lẻ. Cơ chế vận hành cho phép chấp nhận mức độ rủi ro nhất định trong đầu tư và xem xét kết quả tổng thể trong khoảng thời gian khoảng 10 năm.

Cũng tại Tọa đàm, đại diện các quỹ đầu tư như Gobi Partners, ThinkZone, Quest Ventures, Kairous Capital cùng nhiều tổ chức trong hệ sinh thái ĐMST đã đề xuất Việt Nam nghiên cứu mô hình quỹ đầu tư vào các quỹ (Fund of Funds - FoF) hoặc cơ chế đồng đầu tư với khu vực tư nhân. Theo đó, nguồn vốn nhà nước đóng vai trò "vốn mồi", giúp chia sẻ rủi ro và thu hút thêm dòng vốn xã hội.

Các chuyên gia đánh giá việc thành lập Quỹ ĐTMHQG, sẽ góp phần nâng cao niềm tin của nhà đầu tư quốc tế và thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, Nhà nước nên đóng vai trò kiến tạo và dẫn dắt thị trường thay vì trực tiếp lựa chọn doanh nghiệp để đầu tư.

Từ kinh nghiệm của Singapore và Kazakhstan, các đại biểu cho rằng, giai đoạn đầu Việt Nam nên ưu tiên phân bổ vốn cho một số quỹ đầu tư tư nhân có năng lực, sau đó đánh giá, sàng lọc và mở rộng theo lộ trình phù hợp. Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, chính sách thuế và năng lực quản lý quỹ để bảo đảm hiệu quả hoạt động.

Các chuyên gia xác nhận nguyên nhân chưa có quỹ đầu tư mạo hiểm nào có vốn nhà nước hoạt động hiệu quả là do ba điểm nghẽn về cơ chế: cơ chế quản lý ngân sách truyền thống không cho phép chấp nhận mức độ rủi ro cao - yếu tố vốn là bản chất của đầu tư mạo hiểm; quy trình giải ngân và thủ tục hành chính phức tạp, khiến việc ra quyết định đầu tư không đủ nhanh để theo kịp thị trường; thời hạn đầu tư và đánh giá hiệu quả thường quá ngắn, trong khi một khoản đầu tư mạo hiểm cần từ 10-15 năm để chứng minh giá trị.

Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị định 264/2025/NĐ-CP giải quyết trực tiếp cả ba điểm nghẽn. Quỹ có tư cách pháp nhân độc lập theo Luật Doanh nghiệp, chu kỳ đầu tư 10–15 năm, và người quản lý được miễn trừ trách nhiệm dân sự, hành chính khi đã tuân thủ đúng quy trình.

Tuy nhiên, cơ chế pháp lý mới chỉ là điều kiện cần. Các quỹ đầu tư quốc tế tham dự tọa đàm cho rằng, nhà nước nên đóng vai trò vốn mồi, chuyển vốn vào các quỹ tư nhân có năng lực để họ đưa ra quyết định đầu tư đảm bảo tính thị trường, cùng chia sẻ rủi ro và thu hút thêm vốn từ khu vực tư nhân.

Kinh nghiệm từ Singapore và Kazakhstan cho thấy, giai đoạn đầu chỉ nên phân bổ vốn nhà nước cho một số quỹ tư nhân đã được chứng minh năng lực, sau đó đánh giá và sàng lọc trước khi mở rộng, không triển khai ồ ạt ngay từ đầu. Song song với đó, khung pháp lý, chính sách thuế và năng lực quản lý quỹ cần được hoàn thiện cùng lúc, thiếu một trong ba, vốn vào mà không ra được. Mô hình quỹ đầu tư vào các quỹ hoặc đồng đầu tư cùng tư nhân, được nhiều bên ủng hộ là hướng đi phù hợp nhất cho giai đoạn khởi động.

Theo ông Phạm Hồng Quất, Viện trưởng Viện ĐMST Quốc gia, Bộ KH&CN, mục tiêu của quỹ này không phải tối đa hóa lợi nhuận mà là thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, kích hoạt thị trường đầu tư mạo hiểm và thu hút thêm nguồn vốn tư nhân. Hiện cơ quan quản lý đang nghiên cứu lựa chọn mô hình tổ chức phù hợp nhất, để bảo đảm hiệu quả vận hành và tiệm cận thông lệ quốc tế cho Quỹ.

Bộ cũng đang nghiên cứu thành lập sàn giao dịch chứng khoán chuyên biệt cho DN khởi nghiệp. Nếu nhà đầu tư không có kênh thoái vốn rõ ràng, vốn tư nhân sẽ không vào dù cơ chế đầu tư đầu vào có hoàn thiện đến đâu.

Tại phần thảo luận, các đại biểu cũng nhấn mạnh những vấn đề còn tồn tại như thiếu sàn giao dịch dành riêng cho startup, khó khăn trong thoái vốn, cũng như hạn chế về định giá tài sản trí tuệ. Vì vậy, Việt Nam cần sớm hoàn thiện khung pháp lý, tăng quy mô vốn và triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ, để tạo “cú hích” cho thị trường đầu tư mạo hiểm, coi đây là một cấu phần hạ tầng quan trọng của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới./.

Nguồn: https://vjst.vn/thuc-day-quy-dau-tu-mao-hiem-quoc-gia-som-van-hanh-86921.html