Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 13/8, Quốc hội tiến hành thảo luận tại Hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu cơ bản đồng tình với sự cần thiết xây dựng Luật nhằm tháo gỡ những vướng mắc hiện có trong thi hành 4 luật về thủ tục hành chính (TTHC), điều kiện kinh doanh và phân định thẩm quyền.

Đại biểu bày tỏ kỳ vọng việc sớm ban hành luật với các quy định minh bạch sẽ là cơ sở quan trọng để các địa phương nâng cao năng lực công nghệ nội sinh, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Khơi thông nguồn lực cho đổi mới sáng tạo

Đóng góp ý kiến sửa đổi Luật Chuyển giao công nghệ, đại biểu Vương Kim Ánh, Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Phú Thọ bày tỏ sự nhất trí cao với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền nhằm tháo gỡ các "điểm nghẽn", khơi thông nguồn lực cho đổi mới sáng tạo (ĐMST).

Đại biểu đồng tình với đề xuất giao Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan để xây dựng và ban hành các chính sách thúc đẩy chuyển giao công nghệ. Theo đại biểu, đây là bước đi đúng đắn, cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Chính phủ trong việc cắt giảm tối đa TTHC trung gian, giúp chính sách bắt kịp tốc độ phát triển nhanh chóng của công nghệ hiện nay.

Từ thực tế từ tỉnh Phú Thọ, đại biểu chỉ ra rằng hoạt động ứng dụng công nghệ tại địa phương đang gặp rào cản lớn do phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI, trong khi mức độ lan tỏa công nghệ sang doanh nghiệp (DN) nội địa còn rất thấp. Việc phân cấp mạnh mẽ được kỳ vọng sẽ tạo động lực hỗ trợ trực tiếp để DN trong nước sớm làm chủ công nghệ.

Để đảm bảo triển khai đồng bộ, đại biểu Vương Kim Ánh đề nghị cần có cơ chế ràng buộc trách nhiệm liên ngành, đặc biệt là sự kết nối chặt chẽ với hạ tầng số và kiến nghị bổ sung quy định: “Khi Bộ KH&CN xây dựng các chương trình cấp quốc gia, bắt buộc phải thành lập Hội đồng thẩm định liên ngành với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành. Trong đó, Bộ KH&CN đóng vai trò đầu mối, chịu trách nhiệm chính trước Chính phủ và Quốc hội”.

Đề xuất về cơ chế kiểm soát và bảo vệ các nhà khoa học, DN, đại biểu Vương Kim Ánh nhấn mạnh phân quyền phải đi đôi với tăng cường hậu kiểm. Đại biểu kiến nghị cần có cơ chế đặc thù miễn trách nhiệm dân sự, hành chính và hình sự cho các tổ chức, cá nhân khi xảy ra rủi ro trong quá trình thí điểm mô hình công nghệ mới, nếu không có động cơ vụ lợi hay cố ý làm trái.

“Đây được xem là hành lang pháp lý an toàn để khuyến khích tinh thần ĐMST, dám nghĩ dám làm”, đại biểu nhấn mạnh.

Trao thực quyền dẫn dắt cho Bộ Khoa học và Công nghệ

Đồng tình với quy định chuyển thẩm quyền phê duyệt các chương trình phát triển thị trường công nghệ và ĐMST từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ KH&CN, đại biểu Thái Thị Thu Hường, Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên cho rằng, sự thay đổi này không chỉ giúp rút ngắn thời gian ban hành chính sách mà còn đảm bảo tính đồng bộ với Luật Khoa học, Công nghệ và ĐMST, giúp các quy định pháp luật bám sát tốc độ thay đổi chóng mặt của công nghệ hiện nay.

Thống nhất với các ý kiến của đại biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Bùi Thanh Toàn, Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk đánh giá cao dự thảo Luật lần này đã thể chế hóa nội dung phân cấp, phân quyền giao cho Bộ KH&CN chủ trì phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan để xây dựng và phê duyệt chương trình quốc gia về phát triển thị trường khoa học - công nghệ (KHCN) đảm bảo đầy đủ đồng bộ theo quy định của pháp luật về KHCN, ĐMST và chuyển đổi số.

Việc quy định cụ thể trong luật sẽ tạo hành lang pháp lý vững chắc giúp Bộ KH&CN có đủ thẩm quyền, nguồn lực và sự chủ động để triển khai đồng bộ hiệu quả trên phạm vi cả nước.

Tuy nhiên, từ thực tiễn phát triển của địa phương, đại biểu kiến nghị Bộ KH&CN cần khẩn trương xây dựng chương trình quốc gia và văn bản hướng dẫn, đồng thời đảm bảo theo nguyên tắc: Phù hợp thực tiễn, đo lường được và xác định rõ nguồn lực để các địa phương có thể triển khai thực hiện được ngay.

Cũng nhất trí với việc luật hoá vai trò dẫn dắt của Bộ KH&CN trong dự thảo Luật, song đại biểu Vũ Hồng Quân, Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai đưa ra lưu ý, nhiều công cụ then chốt (như: thuế, đấu thầu, tín dụng) hiện đang nằm ngoài thẩm quyền của Bộ.

Do đó, đại biểu kiến nghị, cần bổ sung cơ chế tại Điều 54 và 55: Giao Bộ KH&CN chủ trì rà soát các “điểm nghẽn” chính sách và đề xuất giải pháp lên Chính phủ. Các Bộ, ngành liên quan có trách nhiệm phối hợp xử lý; những vấn đề vượt thẩm quyền sẽ được tổng hợp báo cáo Thủ tướng và Quốc hội thành một mục riêng trong báo cáo hàng năm.

Khơi thông thị trường khoa học - công nghệ bằng “kiềng ba chân”

Tiếp tục cho ý kiến tại phiên thảo luận, về các giải pháp thúc đẩy phát triển thị trường KHCN, đại biểu Vũ Hồng Quân nhấn mạnh, thị trường KHCN trong nước phải vận hành thực chất, cốt lõi nằm ở ba yếu tố: bên bán sẵn sàng đưa công nghệ ra giao dịch, bên mua có động lực và cơ quan điều hành đủ năng lực dẫn dắt.

Đại biểu chỉ rõ rào cản lớn nhất hiện nay là lo ngại bị quy trách nhiệm làm thất thoát tài sản nhà nước khi định giá kết quả nghiên cứu. Mặc dù pháp luật đã chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu, nhưng khâu định giá, chuyển nhượng vẫn chịu trách nhiệm khắt khe của Luật Quản lý tài sản công.

Để tháo gỡ rào cản này, đại biểu kiến nghị bổ sung nguyên tắc: Miễn trừ trách nhiệm về mức giá cho người quyết định nếu kết quả nghiên cứu được chuyển nhượng qua sàn giao dịch công khai hoặc đấu giá, với điều kiện thực hiện đúng quy trình và không vụ lợi.

Để tạo động lực và năng lực tiếp nhận công nghệ cho DN, đại biểu đề xuất ba công cụ then chốt.

Một là, ưu đãi thuế đối với thu nhập từ chuyển giao công nghệ từ trong nước gắn với việc đăng ký hợp đồng, giúp nhà nước vừa tạo động lực giao dịch vừa đo lường quy mô thị trường.

Hai là, xây dựng cơ chế đặt hàng ĐMST trong hoạt động mua sắm công để khu vực công trở thành “khách hàng đầu tiên” của công nghệ nội địa.

Ba là, cần hoàn thiện khung pháp lý về định giá, nhận thế chấp và góp vốn bằng tài sản trí tuệ để DN công nghệ dễ dàng tiếp cận nguồn vốn.

Đề xuất phân loại thủ tục cấp lại giấy phép dịch vụ tin cậy

Đối với nội dung sửa đổi Luật Giao dịch điện tử, cho ý kiến vào Điều 3 sửa Khoản 4 Điều 28, liên quan đến bỏ thủ tục “gia hạn” và “thay đổi nội dung” giấy phép kinh doanh dịch vụ tin cậy, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An đồng tình với phương án bỏ thủ tục gia hạn. Báo cáo giải trình cho thấy thủ tục này ban đầu chủ yếu xử lý tình huống doanh nghiệp đang chia, tách, hợp nhất, sáp nhập nhưng chưa kịp hoàn tất thủ tục cấp lại; hiện pháp luật doanh nghiệp đã đơn giản hóa và thực hiện nguyên tắc kế thừa quyền, nghĩa vụ.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ hơn, bỏ “thay đổi nội dung” không nên có nghĩa mọi thay đổi đều chuyển thành cấp lại. Nếu đổi tên, địa chỉ, người đại diện hoặc thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu đăng ký doanh nghiệp mà vẫn bắt cấp lại giấy phép thì thực tế có thể tăng thủ tục thay vì giảm.

Theo đại biểu, nên phân loại, một là thay đổi thông tin hành chính đã có trong cơ sở dữ liệu nhà nước tự động đồng bộ hoặc thông báo. Hai là thay đổi liên quan đến điều kiện an toàn, an ninh, giải pháp kỹ thuật hệ thống cung cấp dịch vụ thì thực hiện cấp lại.

Đại biểu cho biết, đây là nội dung đã đề nghị Chính phủ quy định rõ khi sửa Nghị định 23/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật GDĐT về chữ ký điện tử và dịch vụ tin cậy. Bộ KH&CN cũng đã cam kết thủ tục cấp lại sẽ sử dụng dữ liệu sẵn có và rút ngắn thời gian xử lý.

“Do dịch vụ tin cậy vận hành liên tục và là đầu vào của thanh toán, ngân hàng, dịch vụ công, cần thêm cơ chế không gián đoạn dịch vụ: doanh nghiệp nộp hồ sơ cấp lại đúng thời hạn được tiếp tục hoạt động cho tới khi có quyết định, trừ trường hợp bị tạm đình chỉ vì lý do an toàn, an ninh.”, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú nhấn mạnh.

Luật hóa các chính sách đã chín muồi về đơn giản hóa thủ tục và phân cấp quản lý

Giải trình ý kiến của các đại biểu tại phiên thảo luận, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, mục tiêu của lần sửa đổi này là luật hóa các chính sách đã chín muồi về đơn giản hóa thủ tục và phân cấp quản lý.

Về chuyển thẩm quyền phê duyệt chương trình quốc gia phát triển thị trường KHCN từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ KH&CN trong sửa đổi Luật Chuyển giao công nghệ, Phó Thủ tướng cho biết, đây là nội dung quan trọng liên quan đến nhiều Bộ, ngành.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định việc phân quyền này là phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Khoa học, Công nghệ và ĐMST. Đồng thời đảm bảo đúng thẩm quyền quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực được giao cho Bộ KH&CN và phát triển thị trường KHCN tại Việt Nam.

“Để đảm bảo tính liên ngành, trong quá trình Bộ KH&CN xây dựng, thẩm định chương trình cũng đã có sự phối hợp với các Bộ, ngành có liên quan và thực hiện cơ chế hội đồng thẩm định”, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nêu rõ./.

https://vjst.vn/phan-cap-manh-me-linh-vuc-khcn-de-khoi-thong-nguon-luc-phat-trien-102430.html