Thực hiện Luật Hòa giải ở cơ sở, những năm qua, công tác hòa giải ở cơ sở đã và đang phát huy vai trò quan trọng trong việc giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cộng đồng dân cư; góp phần giữ gìn đoàn kết nội bộ, hạn chế khiếu kiện và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong Nhân dân.
Trong quá trình đô thị hóa, cùng với sự phát triển của đời sống xã hội, các mối quan hệ trong cộng đồng dân cư ngày càng đa dạng, kéo theo nhiều mâu thuẫn phát sinh trong sinh hoạt hằng ngày. Nếu không được kịp thời tháo gỡ, những va chạm tưởng chừng nhỏ nhặt có thể ảnh hưởng đến tình làng nghĩa xóm, làm phát sinh khiếu kiện và tác động đến an ninh trật tự ở cơ sở. Trong bối cảnh đó, hòa giải ở cơ sở tiếp tục khẳng định vai trò là “cầu nối” gắn kết cộng đồng, góp phần giữ gìn sự đồng thuận và xây dựng nếp sống văn minh trong lòng đô thị.
Khi những “đốm lửa nhỏ” cần được dập tắt kịp thời
Thực tế tại các khu dân cư đô thị cho thấy, phần lớn mâu thuẫn bắt nguồn từ những va chạm rất đời thường như tranh chấp lối đi chung, tiếng ồn sinh hoạt, việc thoát nước giữa các hộ gia đình, đậu đỗ xe không đúng nơi quy định hoặc bất đồng trong quan hệ gia đình, vay mượn, buôn bán nhỏ. Đáng chú ý, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, nhiều mâu thuẫn hiện nay còn phát sinh trên không gian mạng. Chỉ một lời nói thiếu kiềm chế trong nhóm Zalo khu phố hay một bình luận mang tính công kích trên Facebook cũng dễ dẫn đến hiểu lầm, xung đột giữa các cá nhân trong cộng đồng dân cư. Nếu không được kịp thời gặp gỡ, tháo gỡ và định hướng đúng cách, những “đốm lửa nhỏ” ấy rất dễ bùng phát thành mâu thuẫn lớn hơn, ảnh hưởng đến tình cảm láng giềng, an ninh trật tự và đời sống cộng đồng.
Hòa giải viên – Những người giữ “lửa” bình yên khu phố
Điểm đặc biệt của hòa giải ở cơ sở là sự gần gũi và tính nhân văn. Không giống các phương thức giải quyết tranh chấp khác, hòa giải ở cơ sở không đặt nặng thắng – thua mà hướng đến sự đồng thuận, sẻ chia và giữ gìn các mối quan hệ cộng đồng.
Đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở hiện nay phần lớn là cán bộ hưu trí, đảng viên lâu năm, tổ trưởng dân phố, trưởng ban công tác Mặt trận hoặc những cá nhân gương mẫu, có uy tín trong cộng đồng dân cư. Họ là những người am hiểu địa bàn, nắm rõ hoàn cảnh từng hộ dân và thường xuyên gần gũi với Nhân dân trong đời sống hằng ngày. Vai trò của hòa giải viên không chỉ dừng lại ở việc giải thích quy định pháp luật mà còn là sự “thấu tình đạt lý” trong từng vụ việc cụ thể. Nhiều khi, một lời khuyên chân thành, một cuộc gặp gỡ đúng lúc hay sự kiên trì “đi từng ngõ, gõ từng nhà” của hòa giải viên lại có sức thuyết phục hơn nhiều biện pháp cứng nhắc khác.
Thực tế cho thấy, nhiều vụ việc sau hòa giải không chỉ được giải quyết ổn thỏa mà các bên còn hiểu nhau hơn, giữ được tình cảm xóm giềng và tránh phát sinh khiếu kiện kéo dài. Đó chính là giá trị lớn nhất mà công tác hòa giải ở cơ sở mang lại.
“Một mũi tên trúng hai đích”
Hòa giải ở cơ sở không chỉ giúp giải quyết mâu thuẫn mà còn là hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật gần gũi và hiệu quả. Thông qua từng vụ việc cụ thể, người dân được giải thích các quy định pháp luật liên quan bằng ngôn ngữ dễ hiểu, sát thực tế đời sống. Từ đó, người dân không chỉ hiểu đúng quy định pháp luật mà còn nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, ứng xử văn minh và trách nhiệm hơn trong cộng đồng. Có thể nói, mỗi vụ hòa giải thành công không chỉ giúp hóa giải một mâu thuẫn mà còn góp phần xây dựng môi trường sống đoàn kết, nghĩa tình và ổn định ngay từ cơ sở.
Giữ bình yên từ mỗi khu dân cư
Trong quá trình xây dựng đô thị văn minh hiện nay, công tác hòa giải ở cơ sở tiếp tục giữ vai trò hết sức quan trọng. Hòa giải ở cơ sở không chỉ là giải quyết những mâu thuẫn phát sinh trong cộng đồng dân cư mà còn góp phần giữ gìn tình làng nghĩa xóm, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và xây dựng nếp sống văn minh đô thị. Mỗi vụ việc được hòa giải thành công chính là thêm một “điểm tựa” của sự đồng thuận, góp phần giữ bình yên từ cơ sở và nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật trong Nhân dân.
                    
                                                                                                                                Trần Cảnh Trang
                                                                                               Chuyên viên Văn phòng HĐND & UBND phường Đông Hà