Bài toán quản lý không gian di sản rộng hơn 400 ha

Là một trong những công trình văn hóa trọng điểm của TP. HCM, Công viên Lịch sử - Văn hóa Dân tộc mang sứ mệnh tái hiện tiến trình lịch sử dân tộc, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống và trở thành không gian giáo dục, nghiên cứu dành cho cộng đồng.

Trên diện tích hơn 400 ha, công viên quy tụ hàng loạt công trình kiến trúc, khu tưởng niệm, hệ thống hạ tầng, cảnh quan cùng nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể.

Chính quy mô rộng lớn, cùng khối lượng dữ liệu đồ sộ, đã đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý. Trong nhiều năm, thông tin về đất đai, công trình, cây xanh, hạ tầng hay các giá trị văn hóa được lưu trữ ở nhiều nguồn khác nhau, thiếu sự đồng bộ, gây khó khăn cho việc cập nhật, tra cứu và khai thác. Khi nhu cầu quy hoạch, bảo tồn và kết nối dữ liệu ngày càng cao, việc xây dựng một nền tảng quản lý thống nhất trở thành yêu cầu cấp thiết.

Xuất phát từ thực tiễn đó, đề tài "Nghiên cứu ứng dụng công nghệ GIS trong công tác quản lý đất đai, quản lý các công trình thuộc Công viên Lịch sử - Văn hóa Dân tộc", do Trung tâm Công nghệ thông tin và Địa không gian TP. HCM được triển khai, nhằm xây dựng hệ thống thông tin địa lý (GIS) phục vụ quản lý toàn diện công viên trên nền tảng số.

Không đơn thuần là ứng dụng một phần mềm quản lý, đề tài hướng đến việc hình thành cơ sở dữ liệu (CSDL) tập trung, tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực quản lý di sản văn hóa.

Xây dựng "bộ não số" cho không gian văn hóa

Nhóm nghiên cứu đã xây dựng thành công CSDL GIS gồm 20 lớp thông tin, bao quát gần như toàn bộ các thành phần của công viên. Từ dữ liệu đất đai, giao thông, hạ tầng kỹ thuật, cây xanh, công trình kiến trúc đến các yếu tố văn hóa phi vật thể như lễ hội, nghệ thuật dân gian đều được chuẩn hóa, số hóa và tích hợp trên cùng một hệ thống.

Điểm đáng chú ý là dữ liệu không chỉ được số hóa theo hướng lưu trữ, mà còn được xây dựng theo tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm khả năng cập nhật, mở rộng và kết nối với các hệ thống dữ liệu khác. Điều này tạo nên sự khác biệt so với phương thức quản lý truyền thống, vốn dựa nhiều vào hồ sơ giấy hoặc các nguồn dữ liệu rời rạc.

Bên cạnh CSDL, nhóm nghiên cứu còn phát triển hệ thống phần mềm GIS với 13 nhóm chức năng chuyên biệt, đáp ứng hầu hết các nhu cầu quản lý của Ban Quản lý Công viên. Hệ thống cho phép cập nhật dữ liệu theo thời gian thực, tra cứu thông tin nhanh chóng, thống kê hiện trạng, theo dõi biến động đất đai, quản lý công trình, hạ tầng và hỗ trợ công tác quy hoạch.

Theo ông Huỳnh Văn Thọ, Chủ nhiệm đề tài, một trong những điểm nổi bật nhất của nghiên cứu, là việc tích hợp công nghệ mô hình hóa 3D và hình ảnh 360^o đối với các công trình tiêu biểu. Nhờ đó, dữ liệu không còn tồn tại dưới dạng bảng biểu khô cứng, mà được trực quan hóa thành những mô hình sinh động, giúp người quản lý dễ dàng quan sát hiện trạng, đánh giá công trình và đưa ra quyết định chính xác hơn.

Đây cũng là nền tảng để từng bước hình thành "bản sao số" (digital twin) của công viên trong tương lai, phục vụ không chỉ công tác quản lý mà còn nghiên cứu, quy hoạch và phát triển các dịch vụ mới dựa trên dữ liệu số.

Công nghệ góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị di sản

Ứng dụng GIS không chỉ giải quyết bài toán quản lý nội bộ mà còn mở rộng khả năng khai thác các giá trị văn hóa của công viên.

Thông qua bản đồ số tương tác, các mô hình 3D và công nghệ 360^o, người dùng có thể tìm kiếm thông tin, khám phá các công trình kiến trúc, tìm hiểu lịch sử hình thành cũng như những giá trị văn hóa đặc sắc một cách trực quan. Trải nghiệm số giúp rút ngắn khoảng cách giữa di sản và công chúng, đặc biệt là giới trẻ - nhóm công chúng có xu hướng tiếp cận thông tin thông qua các nền tảng số.

Link bài đăng: https://vjst.vn/so-hoa-di-san-bang-cong-nghe-gis-de-lan-toa-gia-tri-87180.html