Phát hiện hệ thống dẫn lưu bạch huyết chưa từng được biết đến ở mắt

Nghiên cứu mới của Trường Đại học British Columbia (UBC) và Đại học Toronto (Canada) đã xác định được yếu tố cốt lõi còn thiếu này: một hệ thống dẫn lưu chưa từng được ghi nhận nằm ở phía sau mắt. Con đường tuần hoàn ẩn này được đặt tên là đường POLO (posterior ocular lymphatic outflow) - đường thoát bạch huyết nhãn cầu phía sau, đóng vai trò là tuyến đường dẫn lưu dịch và chất chuyển hóa từ mắt đi vào hệ thống bạch huyết toàn thân.

"Võng mạc (lớp mô cảm nhận ánh sáng ở đáy mắt) là một trong những cơ quan có mức độ chuyển hóa cao nhất cơ thể, liên tục sinh ra các sản phẩm phụ cần được đào thải. Phát hiện này giúp giải mã cơ chế đào thải tự nhiên của mắt, hứa hẹn tái định hình tư duy lâm sàng và phương pháp điều trị hàng loạt bệnh lý nhãn khoa", GS. Tiến sĩ Neeru Gupta, Trưởng khoa Nhãn khoa và Khoa học Thị giác tại UBC, cho biết.

Nền tảng phát triển các liệu pháp điều trị mới

Các tổn thương như cườm nước, thoái hóa điểm vàng hay rối loạn võng mạc đều gắn liền với hiện tượng ứ đọng dịch, tích tụ phế phẩm sinh học, gây áp lực lên mô và kích hoạt phản ứng viêm. Riêng bệnh thoái hóa điểm vàng do tuổi tác hiện ảnh hưởng đến khoảng 2,5 triệu người dân Canada.

Sự phát hiện của đường POLO chứng minh sự tồn tại của một cơ chế sinh lý tự nhiên đảm nhận vai trò đào thải các tác nhân này, mở ra khả năng can thiệp y khoa dựa trên việc kích hoạt hoặc tăng cường hệ thống.

GS. Gupta nhấn mạnh: "Nghiên cứu mang lại một khuôn khổ lý thuyết mới để thấu hiểu căn nguyên bệnh lý, đồng thời cung cấp một mục tiêu tiềm năng cho các liệu pháp điều trị. Bài toán đặt ra hiện nay là: Làm thế nào để kích thích hoặc khai thác hệ thống đào thải này nhằm điều trị và ngăn ngừa tiến triển bệnh?".

Cơ chế sinh lý học ở phần sau nhãn cầu

Trong suốt hơn một thế kỷ, nhãn cầu từng được cho là cơ quan không có hệ bạch huyết - hệ thống vốn hiện diện ở hầu hết các cơ quan để điều hòa thể tích dịch, đào thải phế phẩm và hỗ trợ chức năng miễn dịch.

Từ năm 2009, GS. Gupta và GS. Tiến sĩ Yeni Yücel (Đại học Toronto) đã bắt đầu bác bỏ quan niệm này khi tìm ra con đường dẫn lưu bạch huyết ở phần trước nhãn cầu (đường uveolymphatic). Mặc dù vậy, phần sau nhãn cầu - nơi khởi phát của những bệnh lý gây suy giảm thị lực nghiêm trọng nhất - vẫn chưa được làm sáng tỏ.

Để phát hiện đường POLO, nhóm nghiên cứu đã ứng dụng các kỹ thuật hiển thị hình ảnh sinh học nâng cao trên mô hình động vật, kết hợp chụp cộng hưởng từ (MRI), ghi hình huỳnh quang hồng ngoại gần và phân tích vi thể. Họ đưa các phân tử đánh dấu huỳnh quang vào khoảng không gian hẹp ở phía sau nhãn cầu và theo dõi động học dòng chảy theo thời gian thực.

Kết quả ghi nhận các mạch bạch huyết kích thước nhỏ nằm tại màng mạch (choroid - lớp mô giàu mạch máu nằm ngay dưới võng mạc). Dịch từ phía sau mắt được dẫn lưu ra mô hốc mắt xung quanh và nhanh chóng di chuyển đến các hạch bạch huyết lân cận chỉ trong vài phút, tạo liên kết trực tiếp giữa nhãn cầu và hệ bạch huyết toàn thân.

"Do các mạch bạch huyết tại màng mạch từng được cho là không tồn tại, chúng tôi đã phải phối hợp nhiều phương pháp thực nghiệm để chứng minh cả sự hiện diện lẫn chức năng sinh lý của chúng. Nhóm nghiên cứu rất bất ngờ khi ghi nhận một tuyến dẫn lưu trực tiếp kết nối mắt với hệ bạch huyết. Điều này khẳng định phần sau nhãn cầu sở hữu một cơ chế đào thải chủ động, đóng vai trò then chốt trong việc giải phóng dịch, protein và các yếu tố gây viêm tích tụ trong quá trình phát sinh bệnh lý", GS. Yeni Yücel, Bác sĩ giải phẫu bệnh tại Bệnh viện St. Michael, chia sẻ.

Dù cần thêm các nghiên cứu lâm sàng để đánh giá chính xác sự vận hành của đường POLO trên cơ thể người, giới khoa học nhận định phát hiện này sẽ đặt nền tảng quan trọng cho việc: cải thiện khả năng phân phối và hướng đích của thuốc điều trị đến khu vực phía sau nhãn cầu; phát triển liệu pháp tăng cường dẫn lưu: Kích thích khả năng tự xả rửa và giải phóng dịch tích tụ của mắt; giải mã mối liên hệ giữa áp lực nội nhãn, phản ứng viêm và sự lưu thông dịch trong quá trình suy giảm chức năng thị giác.

"Đây là một phát hiện mang tính nền tảng, chứng minh mắt không phải là một hệ sinh học khép kín hoàn toàn như các quan niệm trước đây. Nó cung cấp một bản đồ cấu trúc mới, một cơ chế sinh lý mới và mở ra chuỗi vấn đề khoa học cần tiếp tục khai phá", GS. Gupta kết luận.

Nghiên cứu được xuất bản trên tạp chí khoa học Translational Vision Science & Technology gần đây.

Nguồn: https://vista.gov.vn/