Theo nghiên cứu chuyên sâu mang tên “Chia sẻ giản đơn, Rủi ro khó lường: Phụ huynh đánh giá các mối đe dọa và ứng phó như thế nào khi chia sẻ dữ liệu của con trẻ” (Small Shares, Big Risks | How Parents Assess Threats and Cope with Sharing of Children’s Data) được Kaspersky và Viện Công nghệ Singapore (SIT) thực hiện về góc nhìn và hành vi của các bậc phụ huynh thường xuyên chia sẻ hành trình nuôi dạy con trên mạng, phụ huynh tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Ai Cập có nhận thức và lo ngại về nguy cơ dữ liệu cũng như hình ảnh liên quan đến con cái mà họ đăng tải trên mạng xã hội (MXH) có thể bị khai thác hoặc sử dụng sai mục đích.

Tuy nhiên, lợi ích và hệ lụy của “sharenting” (thói quen chia sẻ quá trình nuôi dạy con lên MXH) vẫn là vấn đề khiến nhiều phụ huynh trăn trở.

Những lo ngại của phụ huynh về “sharenting”

Nghiên cứu được thực hiện dựa trên 152 phản hồi trực tuyến từ Ai Cập, Hồng Kông, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore và Việt Nam cho thấy nguy cơ gặp nguy hiểm từ người lạ là nguyên nhân hàng đầu khiến các bậc phụ huynh cảm thấy không thoải mái khi chia sẻ thông tin về con trên mạng.

“Sharenting” là thuật ngữ chỉ việc cha mẹ đăng tải hình ảnh, video và thông tin về con cái hoặc hành trình nuôi dạy con trên MXH và các nền tảng trực tuyến. Nghiên cứu mới của Kaspersky cho thấy 75% phụ huynh được khảo sát cho rằng những bài đăng của họ có khả năng bị người khác lợi dụng.

Tương tự, hơn 7/10 phụ huynh tin rằng người lạ có thể xác định được nơi gia đình họ sinh sống (74%) cũng như trường học mà con họ đang theo học (73%) bằng cách dựa vào thông tin từ các bài đăng.

Phần lớn phụ huynh (80%) cũng cho rằng việc dữ liệu bị sử dụng sai mục đích có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Đồng thời, 82% lo ngại về những hệ lụy không mong muốn khi vô tình để lộ nơi ở của con mình.

Ngoài ra, 69% tin rằng những bài đăng có thể khiến con xấu hổ hiện nay có thể bị hiểu sai ngữ cảnh hoặc bị khai thác theo hướng tiêu cực trong tương lai.

PGS. Jiow Hee Jhee, Phó Giám đốc Học viện Giảng dạy và Học tập thuộc Viện Công nghệ Singapore (SIT) cho biết: “Đối với nhiều bậc phụ huynh, cảm giác không yên tâm khi chia sẻ về con trên mạng xuất phát từ một mối lo rất tự nhiên khi người lạ có khả năng tiếp cận các thông tin này. Họ lo ngại những người không quen biết có thể lưu lại hình ảnh của con mình, ghép nối các thông tin để xác định nơi gia đình sinh sống hoặc sử dụng những dữ liệu đó theo những cách mà họ không thể kiểm soát trong nhiều năm sau. Đây là những mối quan ngại hoàn toàn có cơ sở và cho thấy trẻ em có thể bị phơi bày trước nhiều rủi ro trên môi trường số hơn cha mẹ tưởng”.

Cảm giác bất an trước xu hướng sharenting được PGS. Jiow Hee Jhee cho biết là phản ánh nhận thức về những nguy cơ này, và đó là bước đầu tiên để đưa ra những quyết định chia sẻ thận trọng, qua đó bảo vệ tốt hơn quyền riêng tư và sự an toàn của con mình.

Các bậc phụ huynh hiện đại cũng nhận thức được những rủi ro liên quan đến hoạt động “lập hồ sơ trên MXH” (social media profiling).

Ngay cả khi trẻ em không sở hữu tài khoản MXH riêng, các công ty MXH vẫn có thể xây dựng hồ sơ về trẻ bằng cách thu thập dữ liệu và phân tích hành vi thông qua các bài đăng, hình ảnh được phụ huynh hoặc người khác gắn thẻ hay đăng tải. Quá trình thu thập và tổng hợp dữ liệu quy mô lớn nhưng ít được nhìn thấy này được gọi là “hồ sơ ngầm”.

Số liệu khảo sát cho thấy hơn 7/10 phụ huynh lo ngại việc các công ty MXH sử dụng dữ liệu của con họ để huấn luyện hoặc phát triển phần mềm (74%). Họ tin rằng các nền tảng này đang xây dựng hồ sơ số về con mình (73%), và cho rằng trẻ em đang trở thành đối tượng của các hoạt động quảng cáo mục tiêu (71%). Trong khi đó, 78% phụ huynh nhận thức được mức độ nghiêm trọng của những rủi ro này.

Gần 80% phụ huynh cũng cho rằng việc các công ty tiếp thị bên thứ ba thu thập dữ liệu và lập hồ sơ về con họ có thể dẫn đến những hệ nghiêm trọng, và 79% tin rằng hoạt động theo dõi hành vi trực tuyến của trẻ cũng tiềm ẩn những hậu quả đáng lo ngại đối với con trẻ.

Nỗi băn khoăn mang tên “sharenting” của các bậc phụ huynh

Mặc dù nhận thức rõ các rủi ro về quyền riêng tư liên quan đến “sharenting”, nghiên cứu của Kaspersky và viện SIT cũng cho thấy phụ huynh đưa ra nhiều quan điểm khác nhau về việc chia sẻ nội dung liên quan đến con cái trên mạng.

Một nửa số người tham gia khảo sát cho biết họ cảm thấy có sự đồng cảm, kết nối với các bậc phụ huynh khác khi chia sẻ về con mình, trong khi một nửa còn lại không có cảm giác đó.

Tương tự, cứ 10 phụ huynh thì có 5 người cho biết những lời động viên và phản hồi tích cực về con cái trên MXH mang lại cho họ cảm xúc tích cực, trong khi 5 người còn lại có quan điểm ngược lại. Có những phụ huynh cảm thấy được công nhận và khích lệ trong vai trò làm cha mẹ (48%), nhưng cũng có những người không cảm thấy như vậy (52%).

Gần một nửa số phụ huynh được khảo sát (47%) cho biết họ cảm thấy thoải mái khi chia sẻ những cập nhật về con cái với những người ít gặp mặt hoặc đang sinh sống ở xa họ, trong khi 53% không đồng tình với quan điểm này.

Mặc dù gần một nửa số người tham gia (48%) thừa nhận họ cảm thấy thoải mái khi chia sẻ những khoảnh khắc quan trọng và các cột mốc đáng nhớ của con, nhưng đa số (82%) cho biết họ không thường xuyên cập nhật những cột mốc của gia đình lên MXH. Điều này cho thấy nhiều phụ huynh đang trải qua giai đoạn trăn trở với “bài toán sharenting”.

Họ nhận thấy lợi ích của việc chia sẻ, duy trì kết nối xã hội, nhận được sự hỗ trợ từ cộng đồng và tìm kiếm sự công nhận, nhưng đồng thời vẫn lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn đối với việc đăng tải thông tin về con cái.

Bà Trishia Octaviano, Quản lý Cấp cao phụ trách Giáo dục An ninh mạng khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Kaspersky cho hay: “Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy các bậc phụ huynh lo ngại trước việc các nền tảng MXH và các công ty tiếp thị bên thứ ba có thể theo dõi và xây dựng hồ sơ số về con họ khi họ chia sẻ thông tin trực tuyến. Ngay cả khi trẻ không sở hữu tài khoản MXH, các nền tảng này vẫn có thể phác họa chân dung hành vi của trẻ như những người tiêu dùng tiềm năng thông qua dữ liệu từ người dùng khác".

Mặc dù nhiều phụ huynh thừa nhận việc chia sẻ hành trình nuôi dạy con mang lại những lợi ích nhất định nhưng bà Trishia Octaviano cho biết họ vẫn có xu hướng ưu tiên sự thận trọng bằng cách giới hạn những gì nên chia sẻ.

"Có nhiều cách để thực hành sharenting có ý thức và an toàn hơn, bắt đầu từ việc chủ động quản lý dấu chân số của con trẻ”.

Để tiếp tục “sharenting” an toàn hơn, các chuyên gia khuyến nghị: Xóa bỏ các tài khoản cũ không còn sử dụng; Thiết lập tài khoản ở chế độ riêng tư nếu không có nhu cầu công khai hồ sơ cá nhân.

Cùng với đó, dành thời gian tìm hiểu các cài đặt quyền riêng tư trên MXH và kiểm tra thường xuyên các điều khoản này bởi nó có thể thay đổi liên tục. Rà soát lại danh sách liên hệ, các hoạt động trong quá khứ và phạm vi hiển thị của hồ sơ./.

https://vjst.vn/rui-ro-tu-viec-chia-se-hinh-anh-con-cai-tren-mang-xa-hoi-86950.html