Hợp chất từ nghệ tây cho thấy tiềm năng điều trị bệnh gan nhiễm mỡ
Protein ANGPTL8 đã nổi lên như một đích tác dụng giá trị vì tham gia vào quá trình điều hòa lipid, tín hiệu viêm và nhịp điệu chuyển hóa tại gan. Các phương pháp nhắm vào ANGPTL8 hiện có, chẳng hạn như oligonucleotide đối nghĩa và kháng thể đơn dòng, đã cho thấy tiềm năng nhưng vẫn đối mặt với những thách thức như hạn chế về khả năng phân phối, chi phí cao, độ kém ổn định và nguy cơ tác dụng phụ, qua đó làm nổi bật nhu cầu tìm kiếm các giải pháp thay thế từ phân tử nhỏ hoặc hợp chất tự nhiên.
Nghiên cứu của Chang Liu, Wenxiang Zhang và Siyu Chen, Đại học Dược Trung Quốc, công bố trên tạp chí Targetome vào ngày 03 tháng 4 năm 2026 cho thấy, Crocin II có khả năng liên kết với ANGPTL8 và làm giảm tiến triển của bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa thông qua việc thúc đẩy quá trình phân hủy protein ANGPTL8.
Để tìm kiếm các hợp chất tự nhiên có khả năng nhắm mục tiêu vào ANGPTL8, các nhà nghiên cứu đã xây dựng một thư viện phân tử nhỏ có nguồn gốc từ nghệ tây gồm 70 đơn phân hóa học và tiến hành mô phỏng gắn kết phân tử với ANGPTL8 ở người và chuột. Crocin I và Crocin II cho thấy á lực liên kết dự đoán mạnh, trong đó Crocin II nổi lên là ứng cử viên mạnh mẽ hơn. Nhóm nghiên cứu sau đó đã xác minh tương tác này bằng một số thử nghiệm bổ trợ. Thử nghiệm chuyển dịch nhiệt tế bào và phân tích độ ổn định mục tiêu đáp ứng với á lực thuốc đã xác nhận rằng Crocin II tương tác với ANGPTL8 và thúc đẩy quá trình phân hủy protein này, trong khi phương pháp cộng hưởng plasmon bề mặt cho thấy Crocin II có á lực liên kết mạnh hơn Crocin I. Các mô phỏng động lực học phân tử tiếp tục chỉ ra rằng phức hợp Crocin II–ANGPTL8 duy trì được sự ổn định cấu trúc theo thời gian.
Tiếp theo, các nhà nghiên cứu đã khảo sát cách Crocin II làm giảm nồng độ ANGPTL8 trong tế bào gan nguyên phát của chuột. Crocin II làm giảm cả lượng ANGPTL8 nội bào lẫn lượng được bài tiết theo liều lượng và thời gian mà không gây độc tính đáng kể cho tế bào. Các bài kiểm tra độ ổn định protein cho thấy Crocin II làm rút ngắn thời gian bán thải của ANGPTL8, trong khi các thí nghiệm ức chế con đường chuyển hóa chứng minh quá trình phân hủy này chủ yếu qua trung gian của hệ thống tự thực – thể thực bào phân giải. Sự gia tăng protein LC3B-II, giảm P62, hình ảnh hiển vi điện tử truyền qua và hình ảnh huỳnh quang mCherry–eGFP–LC3 đã củng cố kết luận về hiện tượng kích hoạt quá trình tự thực do Crocin II.
Các thử nghiệm chức năng cho thấy ANGPTL8 thúc đẩy tích lũy chất béo bằng cách làm tăng các gen tạo mỡ như Fasn, Dgat1 và Cidea, đồng thời ức chế các gen phân giải chất béo như Atgl. Crocin II đã đảo ngược các tác động này và làm giảm tình trạng tích lũy chất béo do axit béo tự do gây ra trong tế bào gan. Ở các tế bào thiếu hụt gen Angptl8, Crocin II tạo ra rất ít tác dụng giảm chất béo bổ sung, trong khi việc biểu hiện quá mức Angptl8 làm suy yếu tác dụng bảo vệ của Crocin II, qua đó xác nhận rằng ANGPTL8 đóng vai trò trung gian mang lại lợi ích chuyển hóa của hợp chất này.
Ở những con chuột được cho ăn chế độ ăn nhiều chất béo, Crocin II làm giảm tốc độ tăng trọng lượng cơ thể, cải thiện khả năng dung nạp đường glucose và độ nhạy insulin, làm giảm triglyceride huyết thanh, tổng cholesterol, cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp, tỷ lệ cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp trên cholesterol lipoprotein tỷ trọng cao, đồng thời giảm các dấu chỉ tổn thương gan. Nhuộm mô học cho thấy lượng mỡ lắng đọng tại gan và sự thâm nhiễm đại thực bào ít hơn, trong khi nồng độ triglyceride và cholesterol trong gan giảm rõ rệt. Phân tích lipid học chưa nhắm mục tiêu tiết lộ rằng Crocin II đã tái định hình quá trình chuyển hóa lipid ở gan, làm giảm nhiều loài triglyceride, diglyceride, ester cholesterol và acyl béo. Quan trọng là, không có tác dụng độc hại rõ rệt nào được quan sát thấy ở thận, tim hoặc lách.
Nhìn chung, nghiên cứu đã hé lộ một cơ chế dựa trên hợp chất tự nhiên nhằm nhắm vào ANGPTL8 trong bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa. Bằng cách thúc đẩy quá trình phân hủy qua đường tự thực của ANGPTL8, Crocin II đã làm giảm tình trạng đọng mỡ gan, cải thiện rối loạn chức năng chuyển hóa toàn thân và cho thấy độ an toàn sơ bộ thuận lợi trong các thí nghiệm trên động vật. Những phát hiện này củng cố vai trò của Crocin II như một hợp chất tiền chất đầy hứa hẹn cho việc phát triển thuốc điều trị bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa trong tương lai, đồng thời tái khẳng định ANGPTL8 là một đích tác dụng trị liệu quan trọng đối với bệnh chuyển hóa.
Nguồn: https://vista.gov.vn/
Bài viết cùng chuyên mục
- Nobel Kinh tế 2026: vinh danh hai nhà kinh tế học người Mỹ với nghiên cứu về ổn định kinh tế (06/11/2026)
- Phát triển liệu pháp miễn dịch truyền bằng DNA nhắm mục tiêu ung thư buồng trứng hiệu quả hơn (06/11/2026)
- Cách tế bào ung thư đại trực tràng duy trì hàm lượng sắt cao (06/11/2026)
- Nobel Vật lý 2026: nghiên cứu về “hạt ma” neutrino để nhìn sâu vào vũ trụ (06/11/2026)
- Phát hiện hệ thống dẫn lưu bạch huyết chưa từng được biết đến ở mắt (06/11/2026)




